Tâm lý nuôi dạy trẻ con cái của cha mẹ mới, bé 1 2 3 tuổi, mẫu giáo dục, mẹo nhỏ kinh nghiệm sống bí quyết, phương pháp học hỏi, tư vấn, tại vì làm sao thế nào tốt nhất có thể, Tổng hợp tất cả những các cách, biết nói ngọng, chữa tật xấu ở trẻ, chia sẻ, tập đi đọc viết học nhanh, hiệu quả cao, lời khuyên của chuyên gia, con hư tính nết bé,ý nghĩa ứng xử người lớn, nên hay không?


Đầu tiên mời bạn đọc bài : Ra công viên xem Tây dạy con

Không ít mẹ Việt đã từng thèm thuồng khi nhìn những đứa trẻ Tây tự ngồi xúc ăn một cách ngoan ngoãn bên cạnh bố mẹ. Không ít bà mẹ Việt đã từng thèm muốn có được ¨phép màu¨ của những ông bố, bà mẹ Tây khi chỉ cần một cái lừ mắt, một câu ¨No! No!¨ nhẹ nhàng là lập tức đứa trẻ ngoan ngoãn vâng theo. Liệu có phải trẻ Tây ngoan hơn trẻ Việt hay những ông bố, bà mẹ Tây có bí quyết 'thuần phục' trẻ?




Ra công viên, xem Tây dạy con
Ngay từ những ngày đầu, tôi thấy các ông bố bà mẹ Tây mới sung sướng làm sao khi họ cứ việc ngồi trò chuyện, uống nước với nhau trong quán để mặc con cái tự chơi trong công viên với nhau.
Công viên chia thành từng khu vực cho từng đối tượng, nhưng đông nhất vẫn là khu vực dành cho trẻ dưới 8 tuổi. Đồ chơi được đổ ra, bọn trẻ chơi với nhau thân thiện, vui vẻ cho dù trước đó chúng chưa hề gặp, không tiếng cãi nhau, không cảnh tranh giành đồ chơi, không có tiếng khóc gọi bố, mẹ… Chơi xong, trẻ tự thu dọn đồ chơi của mình. Nếu có trẻ đang chơi đồ chơi của bạn mà bạn về, chỉ cần nghe thấy câu ¨tớ phải về nhà bây giờ¨ thì cho dù thích đồ chơi đó đến đâu, bé cũng trả bạn ngay.
Nhưng 'ngưỡng mộ' nhất với tôi đó là việc ăn của trẻ. Với những trẻ lớn đã đi học mẫu giáo hoặc tiểu học, chúng cầm bánh mỳ hoặc đồ ăn khác mà bố mẹ đưa cho, tự ăn một cách ngon lành; những trẻ bé còn ăn bột, sữa thì ¨bị¨ đặt vào xe đẩy và ngồi yên để bố/mẹ xúc cho ăn.
Tôi thường xuyên được chứng kiến cảnh trong vòng 5-10 phút, bé hoàn thành phần bột, cháo, hoa quả nghiền hay sữa của mình. Tôi liên tưởng đến cảnh 'cực khổ' mỗi khi cho con ăn của mình cũng như của không ít bà mẹ Việt. Và ngày ngày đưa con ra công viên chơi, tôi quan sát, tôi để ý xem tại sao họ- những ông bố, bà mẹ Tây làm được những điều mà tôi không thể. Những ngày ở công viên trẻ em đã giúp tôi có những so sánh để nhận ra sự khác biệt giữa hai cách dạy con - của họ và của tôi (và có lẽ là của nhiều mẹ Việt), giúp tôi nhận ra và học hỏi được nhiều điều từ cách dạy con của mẹ Tây.
Rèn con từ nhỏ, kiên trì, lắng nghe, nghiêm khắc và làm bạn với con
Lòng kiên trì của mẹ Tây với con có lẽ mẹ Việt phải chào thua. Nhiều mẹ Việt băn khoăn tự hỏi làm sao để 'không nổi khùng khi chơi với con', làm sao để không nổi cáu khi dạy con học.
Trái lại, mẹ Tây là những người bạn thực sự của con. Mẹ Tây có thể ngồi chơi xúc cát với con, thậm chí, cả với trẻ mới gặp lần đầu đến cả 1 - 2 giờ đồng hồ. Nếu bé có hành động chưa đúng, mẹ nhẹ nhàng nhưng vô cùng kiên quyết nói ¨No! No!¨ (không được) cho đến khi nào trẻ dừng hành động sai trái của mình.
Đặc biệt, mẹ ¨Tây¨ cực kỳ kiên nhẫn lắng nghe những thắc mắc của trẻ và ¨miệt mài¨ giải thích cho những câu hỏi ¨tại sao không¨ của bé mà không hề nổi nóng. Rất nhiều ngày ra công viên, tôi chưa một lần thấy mẹ Tây quát mắng, nặng lời với con.
Ngay từ khi còn rất nhỏ, chỉ vài tháng tuổi, bé đã được bố mẹ cho ra công viên chơi cùng các bạn. Với bé dưới 3 tuổi, bố mẹ theo sát từng cử chỉ, hành động của con, từ ¨No! No!¨ luôn được họ sử dụng để uốn nắn bé và kèm sau đó là lời giải thích cho lý do ¨No! No!¨ ấy.

Ra công viên, tất cả đồ chơi đều là của chung! Những câu như : ¨Con chơi chung với bạn đi¨, ¨Con giúp bạn xúc cát đi¨, ¨Con cảm ơn bạn đi¨… luôn được mẹ Tây sử dụng. Chính vì được kèm cặp từ nhỏ như vậy nên đến khi các bé ngoài 3 tuổi, bố mẹ hầu như không phải lo lắng gì khi để chúng tự chơi với bạn. Đây cũng có thể là một lý do khiến người Tây làm việc theo nhóm tốt hơn người Việt.
Chuyện của trẻ con để trẻ con tự giải quyết! Đây là sự khác biệt lớn nhất giữa cách dạy con của ¨Tây¨ và của người Việt. Nếu mỗi khi trẻ Việt khóc đòi đồ chơi của ai đó thì ông, bà hoặc bố mẹ hay người trông bé sẵn sàng hỏi mượn cho bé. Với bé ¨Tây¨, điều này khác hoàn toàn, bé phải tự hỏi mượn bạn, bạn không cho mượn, bé phải ¨chấp nhận¨, không được khóc lóc, mè nheo. Bé tuyệt đối không được đòi, tranh đồ chơi của bạn. Khi mượn, chơi xong hoặc bạn về, bé đưa trả bạn một cách tự nguyện, vui vẻ, thậm chí còn giúp bạn thu dọn đồ chơi. Người lớn hầu như không can thiệp vào chuyện của trẻ khi có những cãi cọ, tranh giành nho nhỏ, họ để cho chúng tự tìm cách hòa giải với nhau.
Hào phóng lời khen với trẻ! Nếu như một số ông bố, bà mẹ Việt sợ rằng khen nhiều con sẽ kiêu căng, sợ con không có ý chí phấn đấu nên ¨hà tiện¨ lời khen với con, thậm chí còn dùng cách ¨khích tướng¨ bằng cách chê bai để trẻ ¨bực mình¨ mà phấn đấu vươn lên thì các ông bố, bà mẹ ¨Tây¨ lại cực kỳ ¨hào phóng¨ lời khen với trẻ.
Chỉ cần trẻ làm được một việc gì đó cho dù rất nhỏ cũng nhận được câu ¨rất tốt¨, ¨rất giỏi¨, ¨rất ngoan¨. Trẻ luôn được khích lệ để làm việc tốt. Ngược lại, trẻ cũng bị nhắc nhở, phê bình nghiêm khắc khi có hành động chưa đúng dù cũng rất nhỏ.
Nhìn những khuôn mặt vui vẻ của trẻ mỗi khi được khích lệ, tôi chợt nghĩ rằng, có lẽ cách của mẹ ¨Tây¨ hiệu quả hơn cách ¨khích tướng kiểu chê bai¨ của một số ông bố, bà mẹ Việt.
Bởi rằng, trẻ Việt không phải là những ¨ông tướng Tàu¨ thời xưa để có thể nung nấu ý chí, vượt khó khăn, phấn đấu vươn lên để ¨rửa nhục¨. Những lời nhiếc mắng, chê bai nặng lời của bố mẹ đôi khi còn làm tổn thương nặng nề tâm hồn trẻ thơ, làm nhụt ý chí của trẻ, thậm chí, ám ảnh trẻ lâu dài.
Nhìn sự ân cần, kiên nhẫn, tỉ mỉ dạy con của họ, tôi thấy rằng, quả thật, kỹ năng giáo dục trẻ của tôi còn ¨thiếu¨ và ¨yếu¨. Tôi đã hiểu, tại sao trẻ ¨Tây¨ ngoan thế!
Tất cả chỉ bởi vì chúng nhận được một sự giáo dục tốt từ nhỏ, từ chính bố mẹ chúng. Giá như tôi cũng như nhiều bà mẹ Việt khác cũng có được sự kiên trì, nhẫn nại với con, luôn dịu dàng với con, luôn là bạn của con, giành nhiều thời gian hơn để hiểu tâm lý con và bớt nóng nảy hơn trong chăm sóc, dạy dỗ con.
  • Nguyên An (Tây Ban Nha)


Học hiểu tâm lí để dạy trẻ em nên người

Ông bà ta thường có câu: Dạy con từ thuở còn thơ, điều đó vẫn không sai qua mọi thời đại. Trong thời đại ngày nay, có thể nói dạy con là cả một nghệ thuật sống với trẻ, hòa hợp với trẻ bằng cả tình yêu thương, hiểu biết tâm lý trẻ và phải dựa vào phương pháp sư phạm để dẫn dắt chúng lớn khôn chứ không chỉ đơn thuần là truyền thụ những kinh nghiệm mà mình đã kinh qua.

Với công nghệ thông tin, một đứa trẻ lên 2 đã có thể dọ dẫm cầm chuột máy vi tính, lên đến 4 – 5 tuổi khi chưa đọc được mặt chữ nhưng chúng cũng có thể bắt đầu rê chuột vẽ hình, thậm chí biết thế nào là vào internet để chơi những trò chơi đơn giản. Bước vào lớp một khi vừa tròn 6 tuổi, cha mẹ không khéo con trẻ cũng có thể chúi mũi vào trò chơi trực tuyến (game online), có thể cả những trò chơi mang tính bạo lực. Gần ba chục năm về trước, truyền hình không phải ai cũng có điều kiện để tiếp cận, còn ngày nay, quảng cáo không kiểm soát, quá sự thật đầy rẫy trên truyền hình cũng có thể làm đứa trẻ lên hai mê mẫn. Bởi thế mà thời nay người ta thường hay nhắc tới từ kỹ năng sống, và để con trẻ có được những kỹ năng sống khi trưởng thành, cha mẹ cần phải biết cách giáo dục con trẻ từ khi còn thơ bé, ở lứa tuổi trước khi bước vào lớp một. Vì theo các chuyên gia tâm lý thì thời thơ ấu là thời kỳ then chốt phát triển cảm xúc, trí khôn, khám phá các mối quan hệ và là giai đoạn hình thành nhân cách của con người. Do đó, giáo dục trẻ nhỏ là việc hệ trọng có tính quyết định đến sự hình thành phẩm chất, cá tính và hạnh phúc của cả đời người, cũng như có ảnh hưởng rất lớn đến sự bình ổn và phát triển của xã hội.
Hiểu được nhu cầu học hỏi của các bậc cha mẹ, các bạn trẻ và các nhà giáo dục mầm non, chiều ngày thứ Bảy 04/9/2010 tại Trung Tâm Mục Vụ Tổng Giáo Phận Sài Gòn, Chương Trình Chuyên Đề Cuối Tuần của Ban Mục Vụ Gia Đình đã tổ chức buổi hội thảo với chủ đề: “Tâm lý và cách giáo dục trẻ 0-6 tuổi” nhằm đem đến cho các tham dự viên những kiến thức để họ nắm bắt cơ hội khắc ghi lên tâm hồn con trẻ những giá trị làm người căn bản, để khi lớn lên chúng có cuộc sống quân bình và hữu dụng trong xã hội.
Mở đầu buổi hội thảo, 3 bạn trẻ nhóm Kỹ Năng Sống đã làm hội trường sôi động bằng những cử điệu trên nền bài bài hát I love you, Giêsu: “Hãy sống như Giêsu, hãy nói như Giêsu, sống yêu thương thứ tha…”
Bằng chất giọng ngọt ngào, cùng với lối dẫn giải vấn đề một cách súc tích, đôi lúc tạo sự vui nhộn, thoải mái cho người tham dự, Tiến sĩ Tâm lý Giáo dục Nguyễn Thị Bích Hồng, diễn giả buổi hội thảo, đã trình bày Sự phát triển tâm lý trẻ em (từ 0 đến 6 tuổibằng những khái quát chung về trẻ em. Khi nhìn một đứa trẻ chúng ta thường nhìn chúng thế nào thì đối xử với chúng thế đó. Bằng cách tiếp cận vấn đề Quan niệm về trẻ em, cô đã đưa ra một vài quan điểm không thích hợp khi các bậc cha mẹ nghĩ về con trẻ:
Trẻ em là người lớn thu nhỏ: bằng quan niệm này, cha mẹ thường cư xử với con trẻ như những người lớn, chẳng hạn đòi hỏi chúng phải đi vào nề nếp, có ý thức tổ chức, đúng giờ, đúng giấc. Đây là những điều người lớn còn phải rèn luyện, có thể trong nhiều năm nhưng cha mẹ nhiều khi lại áp đặt bắt con trẻ phải thực hiện trong một sớm một chiều là điều không thể. Có những vấn đề, ngay cả người lớn không phải khi người ta nói một lần là hiểu, nói một lần là nhớ ngay huống chi là trẻ con. Thế nhưng, người lớn lại thường quan niệm rằng trẻ cần phải hiểu ngay và nhớ những điều mà mình nói ra. Khi con trẻ lỡ sai lầm - như làm đánh rơi vật dụng, làm đổ vỡ - ta thường không sửa dạy, chỉ bảo con trẻ mà chỉ la mắng chúng. Có khi ta bảo trẻ làm việc quá sức như bắt trẻ học nhiều trong độ tuổi mà chúng chỉ biết chơi, bắt chúng làm những việc mà người lớn  làm như đánh giày, bán vé số… Những điều trên là quan niệm sai lầm khi cho rằng trẻ phải hiểu, phải suy nghĩ và hành động như người lớn.    
Trẻ em là đứa con nítquan niệm này cho rằng đứa trẻ không biết gì, cha mẹ coi con trẻ còn khờ dại. Chính vì thế người lớn coi thường trẻ, không quan tâm đến ý kiến của chúng, áp đặt chúng theo ý của mình.
Về phương diện tâm lý học thì trẻ em không phải là người lớn thu nhỏ nhưng trẻ em có suy nghĩ và cảm nhận riêng không như ta nghĩ. Diễn giả đã đưa ra 3 ví dụ điển hình cho thấy trẻ em có cảm nhận riêng về môi trường xung quanh:
VD1: Một bé trai 3 tuổi học lớp mầm, trong một lần đi học về gặp bố cứ nhào vào lòng bố, mè nheo đòi ẵm. Người bố đi làm về mệt nhọc, bực bội trong người gắt với con: Con cái gì mà, đi làm về mệt còn mè nheo không cho nghỉ ngơi! Đứa bé rời bố, thản nhiên, không hờn, không giận, khuôn mặt tỉnh bơ, nhưng đáp lại lời bố: Bố nói sai rồi, con là “con đực” chứ đâu phải “con cái”.
VD2: Một đứa bé khác (cũng 3 tuổi) đi học về thì bảo mẹ: mẹ ơi, mai nghỉ học. Người mẹ thoáng nghĩ rồi trả lời: không, mai thứ Năm sao nghỉ học? Đứa bé lại trả lời: Bảng ghi mai nghỉ học mà! Mẹ ngạc nhiên, nó 3 tuổi làm gì biết đọc mà bảng ghi thế này thế nọ, thường thì có gì cô giáo dặn bố mẹ chứ làm sao trẻ biết, mẹ khẳng định: không, mai đi học. Đứa bé vẫn khăng khăng: mai nghỉ mà! Người mẹ nghĩ rằng chắc con làm sao đó nên lờ chuyện này luôn. Sáng hôm sau, đứa bé nằng nặc không đi học, nhưng mẹ thì cương quyết đưa con đến trường. Đến trường, mẹ bảo bé: các bạn đi học đông đủ sao con bảo là nghỉ? Bé dẫn mẹ đến tấm bảng mà hằng ngày cô giáo thường ghi thực đơn và nói với mẹ rằng hôm qua con thấy bảng ghi là mai nghỉ học. Người mẹ nhìn vào bảng thì thấy từ thứ Hai đến thứ Năm ghi đặc kín thực đơn, lúc đó mới chợt hiểu là do bé quan sát khi thấy tấm bảng ghi đầy chữ thì biết ngày mai là thứ Bảy được nghỉ học. Do các tuần trước, ngày nào cô ghi thực đơn ngày hôm đó, nhưng tuần này vì lý do gì đó nên thứ Tư cô đã ghi sẵn thực đơn đến thứ Sáu nên bé quan sát thấy bảng đã ghi đầy, cứ tưởng là mai được nghỉ học.

VD3: Một ông bố chở con đi học về, đường xá xe cộ đông đúc, ông bố thấy một chàng thanh niên đánh rơi tập hồ sơ, ông liền kêu chàng thanh niên: rớt đồ anh ơi! Chàng thanh niên không kịp nghe, và rồi xe cộ đông đúc ông cũng không kịp lượm giúp. Nhưng từ đó về nhà đứa con cứ hỏi bố: bố kêu chú chi vậy? Bố trả lời: để chú lượm lại. Đứa bé tiếp tục thắc mắc: bố kêu chú chi vậy? Bố: Kêu chú để chú lượm lại hồ sơ của chú. Bé: Nhưng mà bố kêu chú chi vậy? Ông bố không thể hiểu được hôm nay tại sao con cứ hỏi hoài một câu hỏi. Về đến nhà, con lại tiếp tục hỏi cùng một câu hỏi đó. Bố kể cho mẹ bé nghe câu chuyện và cũng thắc mắc là không biết tại sao con lại hỏi như thế? Lúc này, người mẹ mới nhận ra lý do, thì ra thỉnh thoảng trong những lần chở con đi chơi, bé thường cầm theo đồ chơi, có lúc đánh rơi, bé la lên đòi lượm lại, những lúc ấy bố mẹ thường bảo thôi lỡ rớt rồi, bỏ đi con. Bởi vậy, khi thấy chàng thanh niên đánh rơi hồ sơ mà bố lại kêu lượm lại thì bé thắc mắc không hiểu tại sao bố lại kêu lượm làm chi?
Qua ba ví dụ trên có thể kết luận rằng, trong giáo dục trẻ em, không nên áp dụng kinh nghiệm chủ quan của người lớn đối với trẻ, vì trẻ có những cảm nhận riêng về thế giới xung quanh. Bên cạnh đó, mỗi thời đại mỗi khác nên kinh nghiệm dạy trẻ là khác nhau do xã hội ngày càng phát triển.
Nói đến một con người không thể chỉ đề cập con người đó từ lúc lọt lòng mẹ, mà cần phải xác định rằng con người đã được hình thành từ lúc hoài thai, bởi vậy giai đoạn thai nhi cũng là giai đoạn rất quan trọng có thể ảnh hưởng đến sau này.
Trong phạm vi chủ đề giáo dục trẻ từ 0 đến 6 tuổi, là thời kỳ trước tuổi đi học, có thể chia làm ba giai đoạn: sơ sinh: từ 0 đến 1 tuổi, nhà trẻ: từ 1 đến 3 tuổi và mẫu giáo: từ 3 đến 6 tuổi.
Để tìm hiểu Tâm lý trẻ sơ sinh (0 – 1 tuổi), chúng ta cần nhắc lại kinh nghiệm của người đi trước, ông bà ta thường khuyên nhủ: không nên thăm trẻ khi trẻ chưa đầy tháng. Theo dân gian, người ta thường hay cho rằng đây là vấn đề kiêng cử, nhưng theo thực tế cần phải biết rằng giai đoạn trong tháng trẻ dành 80% thời gian để ngủ, mà lại là ngủ ban ngày để thức ban đêm. Thời kỳ này cần đáp ứng nhu cầu vật chất: bú no, mặc ấm. Ngoài ra, trẻ còn có nhu cầu ấn tượng, trẻ cần thích nghi với môi trường bên ngoài bụng mẹ: làm quen với ánh sáng, tiếng động, không gian trong phòng, những khuôn mặt thường chăm sóc trẻ. Thường đến lúc đầy tháng là lúc đủ thời gian cần thiết để trẻ thích ứng với bên ngoài, nhưng cũng có thể sớm hay trễ hơn.
Khi ra ngoài tháng, bé có thêm nhu cầu nhận thức: nhận thức được thế giới xung quanh, nhận biết được những người chăm sóc bé. Đến cuối tháng thứ hai thì bé có nhu cầu giao lưu: bé sẽ có hoạt động chủ đạo, đó là hoạt động giao lưu bằng xúc cảm trực tiếp với người lớn, thông qua xúc giác, nghĩa là cảm nhận bằng cảm xúc, nhất là qua giọng nói và điệu bộ của người lớn. Với hoạt động chủ đạo này, tùy theo hoàn cảnh được chăm sóc mà trẻ sẽ hoạt động theo chiều hướng tích cực hoặc hạn chế.
Chiều hướng tích cực: trẻ giao lưu nhiều do đó đạt được cảm xúc tin tưởng. Thông thường người mẹ sau khi sinh thì theo sát, không rời con trong thời gian 3-4 tháng làm cho đứa trẻ có mật độ giao lưu cao với mẹ. Người mẹ biết tất cả mọi thói quen của trẻ, khi nào khóc do đói, khi nào khóc do nhu cầu vệ sinh hay khóc vì những lý do khác. Điều đó tạo nên cảm xúc tin tưởng nơi đứa trẻ, do người mẹ đã đáp ứng, quan tâm đến trẻ mỗi lúc bé cần. Cảm xúc tin tưởng sẽ làm đứa bé tự tin, bản lĩnh, tâm lý cân bằng, dễ vượt khó…

Chiều hướng hạn chế: trẻ ít giao lưu do sự đáp ứng không được tốt sẽ dẫn đến trẻ có cảm xúc không tự tin. Một đứa trẻ sinh ra không có người thường xuyên chăm sóc mình, như những trẻ mồ côi trong các cơ sở bảo trợ xã hội, những người chăm sóc không thể chăm nhiều trẻ cùng một lúc mà phải theo nguyên tắc tuần tự, làm cho mật độ giao lưu bị hạn chế, vấn đề đáp ứng cũng hạn chế: nhiều trẻ cùng khóc với nhiều lý do khác nhau làm cho có bé phải chờ đợi, khiến bé có cảm nhận hoang mang, nghi ngờ dẫn đến tự vệ cao, yếu đuối, không tự tin…
Vấn đề đặt ra là có nên thay đổi người chăm sóc trẻ liên tục, hay mặc kệ trẻ khóc cho “nở phổi”, hay trốn bé để sau này bé không đeo mẹ? Câu trả lời là không! Vì như thế sẽ rơi vào tình trạng người chăm sóc không hiểu trẻ, làm cho trẻ hoang mang, tạo cho trẻ cảm xúc bất an, không tin tưởng. Mỗi khi người chăm sóc đến với trẻ là để xem nhu cầu của trẻ là gì, nhằm đáp ứng nhu cầu của trẻ, giúp trẻ bình an chứ không phải để bồng ẵm, tạo thói quen ỷ lại cho trẻ.
Tóm lại, những gì xảy ra trong giai đoạn sơ sinh sẽ lưu lại và ảnh hưởng rất lớn đến thời kỳ sau này. Với trẻ sơ sinh, các bậc cha mẹ cần giáo dục con cái các đức tính: tính sạch sẽ, tính kỹ luật: ăn ngủ đúng giờ, tính kiên nhẫn, tính thẩm mỹ: trang trí phòng ốc, đồ chơi và dạy trẻ nhận biết thế giới xung quanh.
Khi trẻ em tròn 1 tuổi - được đánh dấu bằng ngày thôi nôi, là lúc cha mẹ cần nắm bắt Tâm lý tuổi Nhà trẻ (1 – 3 tuổi). Bước vào thời kỳ này, trẻ có ba dấu hiệu tiến bộ hơn trước lúc thôi nôi: biết đi, biết sử dụng đồ vật và biết nói. Nhờ đâu mà trẻ có được những thành tựu này? Đó là nhờ vào sự dạy bảo, giúp đỡ của người lớn. Đây là giai đoạn trẻ thực sự được xã hội hóa, là giai đoạn trẻ phát triển không đồng đều giữa các chức năng, điều này phụ thuộc rất nhiều vào người chăm sóc. Chính vì thế, đừng vội đánh giá trẻ này chậm hơn những trẻ khác về mặt này, mặt kia làm ảnh hưởng đến việc phát triển tâm lý trẻ rất nhiều.
Mặt khác, ba thành tựu này cũng giúp trẻ độc lập hơn, ít phụ thuộc vào người chăm sóc. Trong giai đoạn này, trẻ bắt đầu chứng kiến một vài tình huống: muốn thực hiện điều gì đó mà không được, chẳng hạn như nghịch cát, táy máy đồ đạc như quạt máy, ổ điện… hoặc ngược lại trẻ không muốn mà bị buộc phải làm như ăn cơm, uống thuốc… Lúc này, trẻ ý thức được cái tôi của mình, thậm chí bướng bỉnh, chống đối, chỉ muốn làm theo ý thích của mình, đó là chuyện bình thường trong phát triển tâm lý trẻ em. Trong cư xử với trẻ, đây là giai đoạn cần giải thích cho trẻ những vấn đề xung quanh. Quá trình sử dụng đồ vật của trẻ cũng sẽ ảnh hưởng đến tâm lý trẻ. Đặc điểm của trẻ là rất dễ có cảm xúc, nhưng cảm xúc không bền, hay thay đổi, cần dựa vào đặc điểm này để cư xử với trẻ, không được ép buộc trẻ, mà nên dùng cách đánh lạc hướng. Hoạt động chủ đạo của trẻ là hoạt động với đồ vật, công cụ. Tương tự như giai đoạn sơ sinh, tùy theo hoàn cảnh được chăm sóc mà trẻ sẽ hoạt động theo chiều hướng tích cực hoặc hạn chế.
Chiều hướng tích cực: Nếu trẻ được hướng dẫn hoạt động thì trẻ sẽ có khả năng tự trị, nghĩa là trẻ biết tự kiểm soát hành vi, tự điều chỉnh, tự quyết định, biết được khả năng của mình, giúp trẻ tự tin. Những hoạt động mà trẻ có thể tự thực hiện dần: tự múc cơm, tự tắm, tự mang dép, tự thay quần áo…
 Chiều hướng hạn chế: Nếu trẻ không được giải thích, hướng dẫn trong sinh hoạt, trẻ sẽ hoạt động, sinh hoạt với cảm xúc xấu hổ, thường là do bị chê bai, dẫn đến hoang mang, không biết khả năng của mình.
Thông thường trẻ thôn quê lại dễ đi theo chiều hướng tích cực, trong khi trẻ thành thị do được cha mẹ “chăm sóc kỹ lưỡng” quá lại dẫn đến thụ động mà đi theo chiều hướng hạn chế.
Sau giai đoạn nhà trẻ, để hiểu rõ Tâm lý tuổi Mẫu giáo (3 – 6 tuổi), các bậc cha mẹ cần nắm bắt các hoạt động của trẻ, trong độ tuổi này trẻ tiếp tục hoạt động với đồ vật công cụ, trẻ bắt đầu tham gia những hoạt động cơ bản của con người, được thể hiện một cách đa dạng qua các hoạt động:
Vui chơi: trẻ bắt đầu hoạt động với cộng đồng qua các trò chơi sắm vai như: làm cô giáo, bác sĩ, cha mẹ trong gia đình…
Lao động: trẻ biết tự phục vụ và phụ giúp cha mẹ như: đánh răng, thay đồ, quét nhà, dọn bát đĩa ăn cơm… Tuy lao động không đem lại hiệu quả kinh tế nhưng trong giai đoạn này nó mang ý nghĩa giáo dục cho sự phát triển của trẻ, kích thích lòng ham muốn làm việc, tránh đi sự lười biếng.
Học tập: lúc này trẻ học kỹ năng nhận thức chứ không phải tiếp nhận tri thức, như tập ngồi yên, chú ý nghe cô nói, học quan sát. Chính vì thế, đừng nhồi nhét trẻ trong giai đoạn này.
Đồng thời, trong độ tuổi này trẻ xuất hiện trí tưởng tượng phong phú, chi phối cảm xúc và hành vi. Trẻ sống và nói theo trí tưởng tượng, đôi khi làm cho người lớn nghĩ là trẻ bịa chuyện.
Ví dụ: trẻ thường được ba mẹ dẫn đi tiệc cưới và được cho bong bóng, đôi lúc bé lại khoe với bạn bè là do đám cưới của ba mẹ mình nên mình được cho một chùm bong bóng lớn! Cần phải khuyến khích trí tưởng tượng vừa phải của trẻ, chứ đừng nên dập tắt trí tưởng tượng nơi trẻ.
Tuổi mẫu giáo cũng là giai đoạn của sự hình thành nhân cách. Có một số yếu tố hình thành nên nhân cách trẻ như tính cách ổn định, đó là những biểu hiện tâm lý ổn định, những dấu hiệu lặp đi lặp lại tạo nên tính cách khác với trẻ khác, chẳng hạn như trẻ hay cho đồ người khác. Bên cạnh đó, trẻ bắt đầu có hành động hướng đích, biết rằng làm một việc nào đó để làm gì, chẳng hạn như ăn cơm nhanh để đi siêu thị. Đặc biệt, nơi trẻ cũng xuất hiện những tình cảm cấp cao là tình cảm đạo đức, tình cảm trí tuệ và tình cảm thẩm mỹ.

Tình cảm đạo đức: trẻ biết phán xét, biểu lộ thái độ và có lương tri, nghĩa là bày tỏ thái độ trước những hành vi đúng, sai. Trước những điều tốt, trẻ ủng hộ, đồng tình và cả tự hào; còn trước những điều sai trái, trẻ phê và tự phê một cách công bằng, nghiêm túc, chẳng hạn tại sao bố hay mẹ lại vượt đèn đỏ, sao bố hay mẹ lại nói mày, tao?
Tình cảm trí tuệ: thông qua hành vi, trẻ thích tìm hiểu thế giới xung quanh, trẻ tự khám phá và thích khám phá, chẳng hạn khi mua đồ chơi về, trẻ thích nghịch ngợm tìm tòi, gỡ bung ra mọi thứ để xem bên trong có các bộ phận gì. Độ tuổi này trẻ thường đặt câu hỏi và luôn hỏi tới, vì thế người lớn cần tìm câu trả lời thích hợp, thỏa đáng cho trẻ, cần tôn trọng trẻ chứ không nên dập tắt vì trẻ ham “học hỏi”.
Tình cảm thẩm mỹ: thích cảm thụ, thưởng thức và sở hữu cái đẹp.
Trên đây là những đặc điểm để trẻ hình thành nhân cách và quá trình phát triển nhân cách là giai đoạn tạo nền móng để trẻ phát triển lâu dài về sau. Cơ chế để hình thành nhân cách thông qua việc bắt chước và người lớn cần phải có trách nhiệm giáo dục trẻ. Do đặc điểm bắt chước mà trẻ chịu ảnh hưởng rất lớn từ cha mẹ và cô giáo. Trẻ chứng kiến hoạt động của người lớn và làm theo cả điều đúng lẫn điều sai, chẳng hạn thấy người lớn cụng ly trong các buổi tiệc, trẻ uống nước cũng bắt chước cụng ly. Nếu người lớn chuẩn mực thì trẻ sẽ bắt chước điều hay, trẻ được giáo dục đúng thì sẽ có tính tốt. Bên cạnh đó, trẻ dễ tiêm nhiễm thói xấu của người lớn nên cần cẩn trọng trong hành vi trước mặt trẻ.
Trong độ tuổi này, hoạt động chủ đạo của trẻ là hoạt động vui chơi. Nếu trẻ phát triển theo chiều hướng tích cực, trẻ sẽ chủ động, sáng tạo, nên trẻ cần phải được khuyến khích và hướng dẫn để biết được khả năng của mình, làm cho trẻ tự tin. Ngược lại nếu trẻ cứ bị la mắng, cấm đoán sẽ khiến cho trẻ đi đến chỗ mặc cảm, trẻ sẽ thụ động và chậm phát triển.
Sau ba tiếng đồng hồ với đề tài tâm lý giáo dục trẻ em bằng những ví dụ minh họa thực tế, dí dỏm làm cho người tham dự dễ tiếp thu và ghi nhớ. Để đúc kết đề tài, cô đã đưa ra những câu hỏi trắc nghiệm kết thúc buổi thuyết trình:
1. Bé Hà và ba mẹ đến chơi nhà bác Hải. Thấy bác Hải có con búp bê đẹp, đắt tiền, bé Hà khóc đòi nằng nặc để được mang búp bê đó về nhà. Mặc dù ba mẹ đã nhẹ nhàng giải thích để Hà thôi không đòi nữa nhưng Hà vẫn ngoan cố. Ba mẹ của Hà nên có thái độ như thế nào?
a. Cương quyết không cho mang về, để mặc Hà khóc lóc.
b. Nói bác Hải cho mượn về nhà, sau sẽ trả lại.
c. Trách mắng bé Hà ngay tại nhà bác Hải.
d. Hứa mua một búp bê y hệt trên đường về.
2. Hôm nay cả gia đình dự tiệc cưới. Bạn đã chuẩn bị bộ quần áo đẹp cho con. Nhưng cháu không chịu và nằng nặc đòi một bộ khác, theo bạn không được đẹp lắm. Bạn đã giảng giải nhưng con bạn vẫn chưa chịu. Theo bạn, thái độ nào dưới đây là hay nhất?
a. Cứ mặc cho con bộ đồ đã chuẩn bị sẵn, dù bé không chịu.
b. Dọa rằng nếu bé không mặc bộ đồ đẹp đó thì không cho đi cùng với ba mẹ.
c. Nói ngon, nói ngọt để bé chịu mặc bộ đồ đẹp đó.
d. Cho bé được mặc theo ý thích.
3. Quan niệm nào dưới đây là đúng nhất?
a. Trẻ không vâng lời người lớn sẽ không thành người tốt. 
b. Trẻ vâng lời người lớn chắc chắn sẽ nên người.
c. Trẻ chỉ biết vâng lời sẽ thụ động, ít sáng tạo.
d. Người lớn lúc nào cũng cư xử đúng với trẻ.
a. Dọn dẹp tất cả các đồ vật trong nhà để trẻ không quậy phá được.
b. Thường xuyên trách phạt cho trẻ sợ không quậy phá nữa.
c. Cho trẻ được hoạt động tự do, thoải mái.

5. Mẹ bé Ngọc thường dùng cách thức sau đây để buộc bé Ngọc phải làm theo ý mẹ: chị đếm 1… 2… 3 mà bé chưa vâng lời là bị đòn. Bạn đánh giá cách làm này như thế nào?
a. Cách này hay, trẻ nhanh chóng vâng lời người lớn.
b. Cách này không hay, trẻ khiếp sợ, tuân phục thụ động.
c. Cách này hay, đúng ý “thương cho roi cho vọt”.
d. Cách này không hay, cứ đánh đòn không cần đếm.
Sau khi thảo luận sôi nổi, biểu quyết chọn đáp án, cô đã đưa ra câu đáp án cùng với giải thích:
1.a, điều chỉnh cảm xúc mong muốn không hợp lý của trẻ.
2.d, bé lấy áo do mình chọn không ảnh hưởng đến kỷ luật. Ngược lại tôn trọng sở thích, khả năng tự trị, làm cho bé kiểm soát được ước muốn.  
3.c; 4.d, cần bảo vệ sự an toàn của trẻ; 5.b.
Sau khi trả lời một số câu hỏi về cách nuôi dạy trẻ trong những hoàn cảnh cụ thể bằng kinh nghiệm của một nhà giáo dục tâm lý trẻ em, cô Bích Hồng đã được các tham dự viên chia tay trong quyến luyến, với hy vọng rằng sẽ được gặp lại cô trong một chuyên đề khác và tri ân cô đã dành thời gian quý báu để giúp các tham dự viên có thêm kiến thức bổ ích về nuôi dạy trẻ.
Trong thời đại ngày nay, có vẻ như đa số trẻ em được chăm sóc tốt hơn về dinh dưỡng, chẳng hạn như càng ngày càng có nhiều loại sữa phát triển trí não, chiều cao… và trẻ được giáo dục tốt hơn, thậm chí cha mẹ phải chạy vạy để chọn cho con trường mẫu giáo tốt nhất. Nhưng điều đó không có nghĩa là cha mẹ hoặc các các nhà giáo dục hiểu được tâm lý và dưỡng dục trẻ một cách đúng đắn để trẻ có thể phát triển với tâm lý cân bằng và có được kỹ năng sống thích hợp. Mong sao sẽ càng có nhiều cặp gia đình trẻ tiếp cận được với các đề tài giáo dục con cái để họ biết cách hướng con mình theo con đường chân thiện mỹ.


Vài cách để dạy trẻ hiệu quả






Ai cũng muốn có thể dạy trẻ cách hiệu quả, muốn con em nghe lời ta về những điều mà ta biết chắc là tốt cho chúng. Tuy nhiên, điều đó không luôn luôn thuận lợi dễ dàng. Các em, nhất là lứa tuổi vị thành niên, luôn có khuynh hướng “nổi dậy” ít khi sẵn sàng nghe những gì ta khuyên dạy.
Sau đây là vài cách hay chúng tôi sưu tầm và đúc kết từ các nhà chuyên khoa về tâm lý trẻ em. Hy vọng có thể giúp ích được các bạn.


Cách 1: Phải hiểu rõ giới hạn của chúng ta về tâm lý, sinh lý, và luật thiên nhiên
Quyền lực của cha mẹ (hoặc người lớn nói chung) bị giới hạn bởi các quy luật tâm lý, sinh lý, và thiên nhiên. Chúng ta phải biết rõ lúc nào nên ngưng can thiệp vào hoạt động của các em.
Trước hết, các quy luật về phát triển sinh lý của trẻ định rõ giới hạn quyền lực của cha mẹ. Trẻ em phát triển theo từng giai đoạn trong cuộc đời chúng. Thí dụ chỉ khi nào tới tám tuổi, một em bé mới có khả năng hiểu số học và biết được 2 nhơn 3 là 6. Chỉ khi tới 12 tuổi, các em mới hiểu được những khái niệm trừu tượng như sự hy sinh, lòng vị tha, tình yêu nước, v.v. Nếu chúng ta ép một em bé 7 tuổi học về phân số ngược mà em không thể hiểu được thì đó là lỗi của chúng ta chứ không phải của em.
Kế đến, những quy luật tâm lý phải được tôn trọng. Ở lứa tuổi dậy thì, các em dễ vui giận bất thường vì các em đang cố thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của cơ thể và tâm lý. Một bà mẹ ở San Diago (California) nói rằng bà tự biết phải bỏ qua khi thấy con gái bà đang bực bội và cần được yên tỉnh. Thường thường vài giờ sau, con gái bà lại vui nhộn trở lại. Một người cha ở Boise (Ohio) khuyên ta đừng nên tranh cải với một trẻ vị thành niên đang xung động. Điều đó chỉ làm vấn đề trở nên rắc rối hơn.
Cuối cùng, các quy luật thiên nhiên cũng giới hạn sự can thiệp của chúng ta vào đời sống của trẻ. Chúng ta không thể ép con mình phải chọn một nghề nghiệp không hợp với năng khiếu tự nhiên của chúng. Theo thuyết thông minh đa dạng của Tiến Sĩ Howard Gardner, có tất cả tám năng khiếu bẩm sinh và mỗi người ít nhất có một năng khiếu như vậy. Nếu chúng ta biết dùng đúng năng khiếu sẵn có của chúng ta ở trường, ở sở làm, hoặc trong đời sống nói chung, chúng ta sẽ thấy hứng khởi, say mê trong việc chúng ta làm. Trái lại, nếu đi ngược với năng khiếu bẩm sinh, những hoạt động của chúng ta sẽ buồn chán và cuộc đời chúng ta chỉ thành đạt tầm thường. Nhà bác học Charles Darwin có năng khiếu “thiên nhiên.”  Đó là một trong tám năng khiếu bẩm sinh. Người có năng khiếu nầy thích gần gủi thiên nhiên, thích làm vườn, thích du lịch, rất nhạy bén với sự liên hệ và biến đổi của vạn vật, thích sưu tập và phân lọai v.v. Cha ông ép ông đi ngành y học để trở thành bác sĩ. Do đó ông thấy việc học vô cùng tẻ nhạt và không có lý do để cố gắng. Vì vậy các giáo sư của ông cho rằng ông có tư chất “đần độn.” Cả thân phụ của ông cũng phê bình ông là, “chỉ làm xấu hổ cho chính ông và gia đình.” Nếu ông cứ bị bắt buộc phải theo đuổi ngành y học, có lẽ nhân loại đã bị mất đi một nhà khoa học vĩ đại. Về sau, ông theo đuổi việc sưu tầm và xếp loại các họ sinh thực vật với sức đam mê mãnh liệt. Ông đã trở thành một nhà sinh vật học vĩ đại của nhân loại. Học thuyết tiến triển (evolution theory) của ông về sinh thực vật là một trong những khám phá trọng đại của lịch sử nhân loại.
Chúng ta không nên kiên quyết bắt con em của chúng ta làm những việc ngược lại hoặc không thuận với năng khiếu bẩm sinh của chúng. Bằng không, chúng không bao giờ có thể phát triển trọn vẹn khả năng tiềm tàng của chúng. (Xin tham khảo bài viết, “Làm thế nào để khai thác năng khiếu sẵn có của bạn để đạt xuất sắc trong trường học, việc làm, và ngoài đời” sẽ đăng).

Trẻ em không bao giờ muốn nghe ta giảng luân lý nhưng chúng dễ chấp nhận giá trị sống bao hàm trong một câu chuyện kể. Chúng ta có thể dùng những chuyện ngắn để truyền đạt cho chúng những giá trị cuộc sống. Thí dụ chuyện “Thằng Láo” sau đây trong dân gian Việt Nam.
Một thằng nhỏ tên Láo rất thích gạt người cho vui. Một hôm, nó hấp tấp chạy ra đường, la lớn, “Cứu tôi! Bà con ơi cứu tôi! Chó điên rượt tôi!” Mọi người trong làng, kẻ vác cây người cầm dao, túa ra để tiếp cứu nó. Thấy nhiều người vì mắc mưu mình mà hoảng hốt chạy ra, nó ôm bụng cười lăn ra đường. Đám đông cụt hứng, lủi thủi bỏ vào nhà.
Vài tuần sau, Láo bị một con chó điên rượt. Lần nầy là thật. Láo hớt hải chạy ra đường la lớn, “Chó điên, cứu tôi với! Chó điên thật sự rượt tôi, Làm ơn cứu tôi!” Mọi người nghĩ, “Thằng nhỏ nầy lại gạt mình. Lần nầy nó phải cố làm như thật. Thôi đừng để nó gạt mình nữa.” Không ai chạy ra cứu nó cả. Nó bị chó cắn trọng thương và chết trong bệnh viện. Số phận đau buồn nó chịu là do chính nó gây ra. Nói láo sẽ khiến người không tin mình nữa.
Một câu chuyện như vậy mang một giá trị cuộc sống và sẽ có tác dụng sâu xa đối với trẻ. Nó có hiệu quả hơn một bài giảng luân lý. Nên nhớ, “Sự kiện chỉ nói lên vấn đề nhưng một câu chuyện sẽ thuyết phục người nghe” (facts tell, stories sell).
Cùng một lý do đó, không khí sinh hoạt trong gia đình rất quan trọng trong việc nuôi dạy trẻ. Các em sẽ hấp thụ những gì xãy ra chung quanh chúng. Những việc xãy ra hằng ngày trong đời sống của một đứa trẻ có ảnh hưởng rất quan trọng trong ý niệm giá trị mà chúng học hỏi. Dạy trẻ phải làm gương. Trẻ có thể không tin vào những bài giảng luân lý của bạn nhưng hoàn toàn bị ảnh hưởng bởi những điều bạn làm. Nếu bạn khuyên các con đừng nên cờ bạc, nhưng ngay sau đó một người bạn mời tới nhà chơi bài phé và bạn đi ngay, thì con bạn học được gì? Điều em vừa học được là, “Cờ bạc có sao đâu. Nói và làm là hai việc khác nhau.” Dạy một giá trị, bạn phải “sống” cái giá trị đó và làm gương sáng trước. Con bạn sẽ tin vào những gì chúng quan sát chứ không phải những gì chúng nghe nói.
Cùng một lý do đó, tiểu sử của các danh nhân có ảnh hưởng tốt đối với trẻ em. Sưu tầm và khuyến khích các em đọc về cuộc đời của những người có tư cách đáng phục. Chúng sẽ được dần dà hấp thụ ảnh hưởng tốt của các vị ấy.
Muốn dạy trẻ một điều gì, ta nên dùng một cơ hội tình cờ thân mật và đừng để điều ta dạy mang vẻ nghiêm trọng của một bài học lý thuyết. Trẻ em, nhất là vị thành niên, không thích người khác áp đặt một tư tưởng lên chúng. Chúng muốn được tự do xét đoán và quyết định về những vấn đề quan trọng cho mình. Chúng muốn được người khác thấy chúng có cá tính, với suy nghĩ, cảm xúc, và tin tưởng riêng của mình. Vì vậy đừng nên có vẻ hình thức và quá nghiêm trọng khi cần dạy chúng điều gì. Có nhiều thời điểm mà các em rất cởi mở, dễ đón nhận ý kiến chúng ta, thí dụ lúc gia đình cùng xem tivi hoặc đang cùng sinh hoạt như đi dạo hoặc du lịch.
Khi gia đình một người bạn của soạn giả cùng xem đám tang của Công Nương Diana trên tivi, đứa con gái 13 tuổi của ông hỏi sao đám tang quá long trọng với sự tham dự của nhiều nhân vật nổi tiếng trên thế giới như vậy. Ông ta nói, “Vì cô ta đã làm nhiều điều tốt cho rất nhiều người khi còn sống.” Cô gái hỏi, “Cô ấy đã là gì vậy ba?” “Cô để hết thời gian, tài nguyên, và danh tiếng của mình để giúp trẻ mồ côi, các cơ quan từ thiện, v. v. Nếu cô ta không nghĩ tới người khác cách tận tình thì đám tang của cô chắc là không long trọng như vậy đâu.” Cô gái mới lớn nầy làm thinh, trầm ngâm suy tư. Ta có thể đoán ra là tinh thần vị tha đang thấm thía cô và sẽ biến cải cuộc đời cô cách tốt đẹp.
Nghiệp Nguyễn (sưu tầm và sọan thảo)

Nếu bạn thấy bài hay và có ích hãy nhấn +1 để cám ơn người viết nút +1 này nha, thank!



_________________________________________________________________________ Tổng hợp tất cả, những các, thông tin tức hot nóng mới nhất, cập nhật, update, hôm hiện nay, kinh nghiệm, bí quyết, tại vì làm sao thế nào, là gì năm nay 2011 , video clip, hình ảnh, lý do, nguyên nhân, giải thích, tuyển tập,tut hướng dẫn, thủ thuật, cách hướng dẫn, phải làm gì khi, điều nên hay không, bài báo viết, câu chuyện, ebook, của thế giới, việt nam

1 comments:

{ hung } at: 27 September 2011 at 03:03 said...

cảm ơn nhiều lăm nha.

Post a comment

Mọi comment thô tục không đúng mức sẽ bị xóa.

abc